Kampeni kubwa ya kuondoa viuatilifu hatari vinavyotumika katika kilimo yazinduliwa Afrika Mashariki

Na Emmanuel Lyimo

27 Ago 2026•Mionekano 632

Mpango mpya wa kikanda wa miaka mitatu wa kupunguza matumizi ya viuatilifu vyenye hatari kubwa (HHPS) umezinduliwa Afrika Mashariki, mafanikio makubwa katika usalama wa chakula na ulinzi wa mazingira. Jitihada hii, inayofadhiliwa na Global Chemicals Framework (GFC) Fund of the United Nations Environment Program (UNEP), inaunganisha Tanzania, Kenya na Ethiopia katika juhudi ya pamoja ya kuwabadilisha wakulima kwenda kwenye mbinu za kilimo endelevu.

Programu ilizinduliwa rasmi katika semina ya siku mbili mjini Dar es Salaam. Shirika la mazingira la Tanzania AGENDA linaongoza mradi na kufuatilia utekelezaji wake katika ngazi ya kikanda. Mpango huo unawalenga hasa wakulima wadogo, ambao wako katika hatari zaidi kutokana na kufichuliwa na kemikali, na unalenga kubadilisha mifumo ya kilimo kuwa mifano yenye ustahimilivu zaidi dhidi ya mabadiliko ya tabianchi.

Washikadau walieleza wasiwasi mkubwa kuhusu matumizi ya kemikali zenye sumu, hasa katika uzalishaji wa pamba na mboga. Wataalam wanaonya kuwa utegemezi huo una madhara makubwa, ikiwa ni pamoja na uchafuzi wa maji, upotevu wa chakula, kupotea kwa bionuwai na hatari kubwa za kiafya kwa muda mrefu. Hofu hizi zinaungwa mkono na data za Shirika la Afya Duniani (WHO), kwa mujibu wa ambazo mwaka 2016 takriban vifo 77,000 vilihusishwa na sumu isiyokusudiwa ya dawa za kuua wadudu na zaidi ya vifo 155,000 vilihusishwa na kujidhuru kwa sumu.

Kukabiliana na matatizo haya, programu itawafundisha wakulima kuhusu agroekolojia - mbinu inayotumia udhibiti wa wadudu kwa njia ya asili, mzunguko wa mazao na usimamizi ulioboreshwa wa udongo. Kwa kutangaza mbadala hizi, mpango unalenga kudumisha uzalishaji huku ukiondoa haja ya kutumia kemikali hatarishi.

Mradi unaungwa mkono na utaalamu wa kimataifa wa Mtandao wa Dawa za Kuua Wadudu wa Kimataifa na Mtandao wa Dawa za Kuua Wadudu wa Uingereza. Zaidi ya hayo, Rainforest Alliance itasaidia wakulima wa Kenya kupata uthibitisho wa kikaboni, hivyo kupanua upatikanaji wa masoko na kuongeza mapato. Kwa kuunga mkono juhudi zinazofanana nchini Benin, Burkina Faso, Guinea na Senegal, programu inarahisisha kubadilishana mbinu bora kote kwenye bara.

Hatimaye, mpango unalenga kufikisha angalau wakulima wadogo 3,000. Kwa kukuza kilimo salama na endelevu zaidi, Afrika Mashariki inajiunga na harakati ya kimataifa ya kulinda afya ya binadamu, kuhakikisha usalama wa chakula kwa muda mrefu, na kuzoea mabadiliko ya tabianchi na mahitaji yanayobadilika ya soko.