Tanzania na Rwanda walisaini mkataba wa ushirikiano wa nishati unaohusu biashara ya umeme, mafuta, gesi na LNG

Na Emmanuel Lyimo

27 Ago 2026•Mionekano 559

Tanzania na Rwanda zilisaini makubaliano ya kina ya ushirikiano wa nishati baina ya pande mbili katika Kigali Convention Center. Usaini huo, uliohudhuriwa na Rais Samia Suluhu Hassan na Rais Paul Kagame, ulifanyika wakati wa Mkutano wa Pili wa Ubunifu wa Nishati ya Nyuklia Afrika (NEISA 2026), uliofanyika Kigali chini ya kaulimbiu «Kuhakikisha Mustakabali wa Afrika: Kubadilisha malengo ya nishati ya nyuklia kuwa ukweli rafiki kwa uwekezaji».

Mkataba uliwekewa saini na Waziri wa Nishati wa Tanzania, De Gratrius Ndejembi, na Waziri wa Miundombinu wa Rwanda, Dr. Jimmy Gasore. Ushirikiano huo unalenga kuimarisha usalama wa nishati kupitia biashara ya umeme ya kuvuka mipaka na maendeleo ya pamoja ya miundombinu ya nishati. Pia, nchi hizo mbili ziliapa kushirikiana katika uchimbaji wa mafuta na gesi, usambazaji wa bidhaa za petroli, matumizi ya uwezo wa LNG na ujumuishaji wa akili bandia katika sekta ya nishati.

Kikosi cha Tanzania kilijumuisha Waziri wa Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki, Balozi Mahmoud Thabit Kombo, Waziri wa Fedha, Balozi Khamis Omar, Naibu Waziri wa Rasilimali za Maji, Nishati na Madini wa Zanzibar, Dr. Seif Pandu, na Katibu Mkuu wa Umeme na Nishati Mbadala, Felchesmi Maramba, pamoja na wataalamu mbalimbali wa kiufundi. NEISA 2026 ilandaliwa na Rais Kagame kwa ushirikiano na International Atomic Energy Agency (IAEA), the United Nations Economic Commission for Africa (UNECA), the OECD Nuclear Energy Agency, the World Nuclear Association and the World Nuclear Exhibition.

Mkataba huu unaimarisha miundombinu iliyopo, ukijenga juu ya upangaji wa kusawazisha mifumo ya umeme ya Tanzania, Rwanda na Burundi uliopangwa kufanyika Machi 2024 kupitia mradi wa kikanda wa ujenzi wa kituo cha umeme wa maji Rusumo Falls wenye uwezo wa 80 MW. Mtandao huu unajumuisha kilomita 372 za mistari ya usafirishaji umeme ya 220 kV, na sehemu ya kilomita 94 inaunganisha Rusumo na Nyakanazi nchini Tanzania. Hapo awali, TANESCO ilingia katika mkataba wa ununuzi wa umeme na Rusumo Power Company Limited.

Msimamo wa kimkakati wa Tanzania kati ya East African Energy Complex (EAPP) na South African Energy Complex (SAPP) unaiifanya kuwa korido muhimu kwa biashara ya umeme ya kikanda. Kwa kuwa miunganisho na Kenya, Rwanda na Burundi tayari iko katika uendeshaji, pamoja na miradi mingine na Zambia na Uganda, Tanzania iko vizuri kukidhi mahitaji ya nishati ya kikanda. Sokoni ndani ya nchi, TANESCO inafanya kazi kuunda uwezo wa uzalishaji wa 5,000 MW, ambao utaungwa mkono na mradi wa umeme wa maji wa Julius Nyerere wenye uwezo wa 2115 MW na kuongezeka kwa uzalishaji wa umeme unaotokana na gesi, ambao utahakikisha ongezeko la kila mwaka la mahitaji ya umeme kwa 10-15%.