Uunganishaji wa mifumo ya usafirishaji ya Tanzania na DRC: jukumu la Ziwa Tanganyika katika kujenga uwezo wa biashara

Na Emmanuel Lyimo

27 Ago 2026•Mionekano 515

Urekebishaji mkubwa wa upya wa bandari ya Kigoma na uanzishaji wa four meli mpya za mizigo za wingi kwa Lake Tanganyika yamekusudiwa kubadilisha viunganishi vya biashara kati ya Tanzania na DRC, kupanua fursa za kibiashara, kuunda ajira na kuongeza mapato. Hivi vikazi vitaimarisha hadhi ya Tanzania kama kituo kinachoongoza cha usafirishaji kwa kuboresha usafirishaji wa mizigo kutoka mikoa ya mashariki ya DRC hadi masoko ya kimataifa kupitia bandari ya Dar es Salaam.

Sherehe ya uzinduzi ilifanyika Kigoma chini ya uenyekiti wa Rais Samia Suluhu Hassan. Tukio hili lilikuwa mwanzo wa upanuzi wa bandari, ikijumuisha ujenzi wa mabanda ya kisasa na kuzama kwa eneo la maji.

Plasdus Mbossa, Mkurugenzi Mtendaji wa Mamlaka ya Bandari Tanzania (TPA), alibainisha kwamba meli mpya zitaongeza uwezo wa bandari, zikigeuza Tanzania kuwa kituo cha usambazaji kwa ajili ya usafirishaji wa madini kutoka DRC, ikiwemo soko la China. Tanzania imeingia makubaliano na Zijin Mining Group Co Ltd ili kurahisisha uhamishaji wa mizigo kupitia bandari ya Kigoma. Kampuni hii inamiliki mashirika matatu makubwa ya uchimbaji madini katika DRC, akiba zao zitakazoruhusu uzalishaji kwa zaidi ya nusu karne.

«Miundombinu pia itajengwa katika bandari ya Kigoma pamoja na barabara ya kilomita 500 itakayounganisha Manono na bandari ya Kalemie, kuboresha usafirishaji wa mizigo», alisema Mbossa. Uwekezaji huu utafungua njia mpya ya usafirishaji kwa mikoa ya kaskazini-mashariki ya DRC, kuruhusu madini kusafirishwa kwa kuvuka Ziwa Tanganika hadi Kigoma na kisha hadi Dar es Salaam. Hapo awali, mtiririko mkuu wa bidhaa ulikuwa ukipitishwa kupitia kiingilio cha mpaka cha Tunduma. «Njia mpya itamuwezesha DRC kupata upatikanaji wa haraka zaidi kwa masoko ya kimataifa kupitia Tanzania», alisema.

Mbossa alisema kwamba shirika la uchimbaji limekamilisha ujenzi wa meli nne za mizigo zenye uwezo wa kubeba tani 2,000 kila moja. Pia kupangwa kuzindua meli mbili zaidi. Serikali inakuza uwezo wa ujenzi wa meli ndani ya nchi kupitia mpango wa Tasac.

Meli mpya zitaongeza mara mbili idadi ya meli kubwa za tona kwenye Ziwa Tanganika. «Hivi sasa kuna meli nne kubwa zinazoendesha hapa: tatu za tani 2,000 na moja ya tani 3,000. Kuzinduliwa kwa meli nne zaidi kutaongeza idadi ya meli hadi nane, na kuharakisha usambazaji wa mizigo kati ya DRC, Tanzania na maeneo mengine», alifafanua.

Mamlaka pia zinaboresha bandari ya Kigoma kushughulikia ongezeko la mzunguko wa mizigo. Ujenzi upya wa kifunika cha mita 310 uko kama ilivyopangwa. Ujenzi unahusisha mita 190, mita 120 iliyobaki inaendelea kufanya kazi. Uwezo wa bandari utaongezeka kutoka tani 800,000 hadi milioni 2. Eneo la maji litachimbwa hadi kina cha mita 6, ambalo litaruhusu kutia nanga kwa usalama kwa meli kubwa. Pia kuna ujenzi wa terminali ya abiria ya mita 170, uwezo wa kupakia hadi abiria 400. Ujenzi umepangwa kukamilika mwaka 2027.

Profesa Mbarava alisema kwamba mamlaka zinakuza ujenzi wa kiwanda cha ujenzi wa meli. «Mkontrakta mkuu amebainishwa na kupokea awamu ya malipo ya shilingi bilioni 24.2 ($8.8 milioni); shilingi bilioni 24.2 nyingine zitatolewa baada ya kukamilika kwa kazi», alisema waziri. Mkandarasi pia amepewa jukumu la kujenga meli nyingine ya mizigo ya tani 3,000 kwa njia ya Kigoma-DRC; nyaraka zinaandaliwa kwa ajili ya malipo ya awali.

Uwekezaji huu utaunda ajira kwa Watanzania, kuongeza shughuli za kiuchumi katika mikoa ya Kigoma, Katawi na Rukwa, na kuongeza mapato ya serikali kupitia ongezeko la huduma za usafirishaji na biashara ya mipaka.